12 quy luật của nền kinh tế số - TS. Lê Trường Tùng
Các chuyên gia dự kiến nền kinh tế
số sẽ kéo dài không quá một hoặc hai thế hệ. Khi mạng số lấp đầy mọi lĩnh vực
trong đời sống của chúng ta thì sẽ xuất hiện nền kinh tế khác, với những quy luật
hoàn toàn mới.
Những quy luật mô tả sau đây nên xem như quy luật thời kỳ quá độ.
1 Kết nối (nắm lấy sức mạnh câm lặng)
Chẳng bao lâu nữa, ớ bất cứ sản phẩm nào cũng sẽ được gắn những mảnh plastic
kèm theo một vi mạch thông minh. Với số lượng các vi mạch khi cấy các mảnh
thông minh đó, ta cũng tạo điều kiện kết nối chúng lại với nhau bằng dây dẫn,
hoặc bằng hồng ngoại và sóng vô tuyến. Sức mạnh của việc kết nối những mánh nhỏ
(nút câm lặng) vào một mạng thông minh đề đưa ra các kết quả thông minh, chính
là sức mạnh của Intemet với những máy vi tính câm lặng.
2. Số nhiều (nhiều số lượng, nhiều giá trị)
Giá thành sán xuất ngày càng thấp trong nền kinh tế sề đã xóa bỏ sự khan
hiếm, nơi đây chi phí sản xuất một bản sao trở thành không đáng kể (điều này
diễn ra không chỉ với phần mềm), và giá trị của nó tăng vọt lên. Trong nền kinh
tế số, càng nhiều số lượng thì càng nhiều giá trị.
3. Cấp Số nhân (thành công là một con đường không thẳng)
Mạng Internet là một ví dụ về sự thành công của tăng cường theo hàm mũ, đồng
thời cũng là ví dụ chuẩn mực của nền kinh tế số. Chúng cũng giống như quy luật sinh
học: một ngày nào đó, chỉ từ một nhúm tảo đỏ trên biển biến thành cả một vùng
rộng lớn, và vài tuần sau, khi tưởng chúng ở lại vĩnh viễn thì đột nhiên chúng
biến mất tăm.
4. Về điểm khởi đầu (phải chú ý trước khi có đà)
Trong nền kinh tề mạng, nhờ giá thành thấp, phân phối nhanh nên điểm khởi
đầu có mức thấp hơn rất nhiều so với thời kỳ công nghiệp; và tốc độ lây lan
cũng cao hơn, tức khoảng thời gian từ khi hình thành tới lúc đủ biến thành một
trào lưu tăng trưởng gây sự chú ý, ngắn ngủi hơn nhiều so với thời kỳ công
nghiệp.
5. Tăng lợi nhuận (tạo ra các vòng quay)
Trong nền kinh tế số, nhà sản xuất sẽ thiết lập các chuẩn và mạng lưới cung
cấp, thúc đẩy việc hình thành sản phẩm, thu hút càng nhiều người tham gia càng
tốt và tạo ra vòng tròn mà ở đó thành công của mỗi thành viên đều được chia sẻ
và được hỗ trợ bởi các thành viên khác.
6. Về tỷ lệ nghịch giữa giá cả và chất lượng (dè chừng giá rẻ)
Trong kỷ nguyên công nghiệp người tiêu dùng được hưởng sự gia tăng chất
lượng chút ít kèm theo việc gia tăng giá không đáng kể. Sự xuất hiện các vi
mạch đã phá vỡ quy luật đó; cứ sau mỗi 18 tháng lại giảm giá một nửa, đồng thời
tăng gấp đôi tính năng (định luật Moore), và dải thông cứ sau mỗi 12 tháng lại
tăng lên gấp ba (định luật Gilder)... Biểu do giá thành và chất lượng tạo cảm
tưởng một vật càng tốt thì giá của nó càng rẻ. Đó chính là động thái của nền
kinh tế số.
7. Hào phóng (theo hướng cho không)
Sự phát triển tiếp theo của quy luật càng giá trị càng nhiều và quy luật càng
tốt càng rẻ sẽ đưa đến logic những gì có giá trị nhất lại là những thứ cho
không. Chúng ta đang chứng kiến điều này với các phần mềm browser của Microsoft
và Netscape. Các thư viện phần mềm miễn phí trên mạng Intemet. Va ngay cả phần
cúng cũng vậy. Thực ra thì cho không chi là một chiến lược để tồn tại và thu
lợi nhuận: vì sản phẩm cho không sẽ kèm theo các dịch vụ tăng giá trị lớn, như
cho dừng miễn phí phấn mềm để bán các phiên bản nâng cao.
8 Trung thành (Cùng nuôi dưỡng mạng)
Mạng không có trung tâm và ranh giới rõ ràng, tức là khái niệm
"ta" với "họ" - và lòng trung thành với một tổ chức trong thời
đại công nghiệp trở nên kém ý nghĩa trong nền kinh tế số. Mạng cũng giống như
một quốc gia, nhưng có ba đặc điểm khác biệt: không có ranh giới về địa lý và
thời gian; Các mối quan hệ phong phú, chặt chẽ hơn và có vô số các mạng chồng
chất, kèm theo các sự trung thành chồng chất.
9. Thay thế (thay vật liệu bằng tri thức)
Trong nền kinh tế số, siêu Ô tô không phải là các bánh xe được gắn vi mạch
mà là vi mạch có bánh xe, chạy trên những hệ thống đường được tăng cường dây
dẫn như một mạng phân tán. Khi chúng ta nhìn ô tô như các vi mạch có bánh xe,
sẽ dễ dàng hình dung máy bay như vi mạch có cánh, trạng thái như vi mạch có đất
đai, nhà ở như vi mạch có người cư trú. Trong nền kinh tế số, không chi đơn
thuần là rao bán Ô tô trên mạng mà phương thức tổ chức , thiết kế Ô tô, sản
xuất, sử dụng Ô tô sẽ phụ thuộc vào logic mạng và năng lực của các bộ vi xử lý.
10. Suy thoái (hãy tiến tới đỉnh cao)
Trong nền kinh tế số có rất nhiều cơ hội, vì vậy nó cũng là một môi trường
hoạt động và cạnh tranh sôi sục. Một ngày nào đó, một công ty đang ở trên đỉnh
cao của một trái núi, và ngày mai bản thân trái núi cũng không còn nữa. Do vậy
trong nền kinh tế số, khả năng dám từ bỏ các sản phẩm, các công việc, các ngành
công nghiệp đang ở đỉnh cao là vô giá.
11. Khuấy đảo (tìm sự mất cân bằng chấp nhận được)
Viễn cảnh kinh tế là các công ty đến và đi rất nhanh, ngành nghề là sự chắp
vá các nghề nghiệp, công nghiệp là sự gộp nhóm không xác định của các công ty
thay đổi bất thường.
Alvin Toffler đã đặt ra thuật ngữ "cú sốc tương' lai" vào năm 1970
để mô tả phản ứng của con người với sự thay đổi đang tăng tốc. Những kinh tế
mạng đã chuyển từ thay đổi sang khuấy đảo, tức là phá hủy và hình thành với ý
nghĩa sáng tạo. Khả năng tồn tại lâu dài của một mạng phức tạp đòi hỏi mạng
luôn vượt khỏi trạng thái cân bằng. Nếu hệ thống đứng ở thế hài hòa vàc cân
bằng, nó sẽ dẫn tới đình đốn và diệt vong. Trong nền kinh tế số, hãy tìm kiếm
sự mất cân bằng có thể chấp nhận được.
12. Hiệu quả (đừng lo giải quyết vấn đề)
Nhưng trong nền kinh tế số, khi máy móc thực hiện hầu hết các công việc sản
xuất thì nhiệm vụ của mỗi công nhân không phải là thực hiện đúng một công việc
như thế nào mà là cần biết làm đúng và xác định tác vụ tiếp theo. Trong nền
kình tế số, khả năng giải quyết các vấn đề sẽ phụ thuộc trước hết vào trí tưởng
tượng trong việc nắm bắt các đối tượng chứ không phải do không tìm được cách
tối ưu hóa giải pháp.
Nguồn: Tia Sáng