Năm 2004, Cty CP Chữ Thập Đỏ VN (Vinareco) NK của Cty dược Polysan (Nga) hai loại thuốc Cycloferon và Reamberin trị giá 280.000 USD. Ngày 14/6/2005, Vinareco được nhà sản xuất – Polysan thông báo là nhà phân phối chính thức duy nhất hai loại thuốc trên tại thị trường VN. Từ đó, Vinareco đã ký hợp đồng tiêu thụ thông qua các đại lý gồm: Cty Thống Nhất, Thanh Phương, Y Phương để cung ứng thuốc cho các bệnh viện. Đồng thời, Vinareco là DN duy nhất lập hồ sơ đưa thuốc vào Danh mục bảo hiểm chi trả cho người bệnh với tư cách là Nhà phân phối duy nhất có giá trị đến 2011.

Trong các năm 2006, 2007, với tư cách là nhà phân phối, Vinareco vẫn ký uỷ quyền cho các đại lý vào đấu thầu tại các bệnh viện, trong đó có bệnh viện Bạch Mai. Năm 2008, Vinareco tiếp tục ký hợp đồng tiêu thụ với các đại lý nói trên với giá trị hợp đồng 58 tỷ đồng. Mọi việc diễn ra bình thường thì bất ngờ tháng 5/2008, Vinareco phát hiện các đại lý của mình đã “đi đêm” với Polysan, nhập thuốc về bán. Do đó các đại lý của Vinareco chỉ tiêu thụ hơn 10 tỷ đồng tiền thuốc còn lại 48 tỷ bội tín phá hợp đồng khiến Vinareco bị tồn kho thuốc giá trị cả chục tỷ đồng. Trước tình cảnh bi đát này, ngày 24/3/2009, Trung ương Hội CTĐ VN có công văn gửi bệnh viện Bạch Mai nhờ giúp đỡ. Tiếp đến ngày 24/8/2008, Chủ tịch TƯ hội Chữ Thập Đỏ VN lại có công văn gửi Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan và đề nghị Bộ trưởng Bộ Y tế, Giám đốc BV Bạch Mai giúp đỡ tiêu thụ nhưng BV vẫn im lặng.

Dấu hiệu… nhập nhằng

Để tham gia đấu thầu cung ứng thuốc tại các bệnh viện, các DN cung ứng thuốc phải có uỷ quyền từ nhà sản xuất hoặc từ nhà phân phối duy nhất để chứng minh cũng như đảm bảo nguồn cung ứng thuốc. Vậy tại sao Cty Thống Nhất có thể đấu thầu trực tiếp và thắng thầu mà không cần giấy uỷ quyền của nhà phân phối duy nhất tại VN là Cty Vinareco ? Trong khi đó, bệnh viện Bạch Mai quá biết Vinareco là nhà phân phối duy nhất và đã ký ủy quyền cho Cty Thống Nhất đấu thầu vào Bạch Mai năm 2006 và 2007.

Dư luận cho rằng năm 2008 có thể Cty Thống Nhất đã sử dụng giấy uỷ quyền của Cty Thanh Phương (đại lý của Vinareco) để đi đấu thầu tại Bạch Mai ? Tuy nhiên, tại thời điểm này (giấy uỷ quyền của Polysan ký ngày 1/3/2008), Cty Thanh Phương chỉ được Polysan cho phép phân phối tại miền Trung và miền Nam. Như vậy, nếu Cty Thống Nhất vào đấu thầu tại bệnh viện Bạch Mai bằng giấy uỷ quyền của Cty Thanh Phương là không hợp lệ. Giấy uỷ quyền của Polysan còn được soạn thảo bằng tiếng Việt, ký ngay tại VN trên bản tiếng Việt. Đây cũng là một vi phạm trong giao dịch đối ngoại.

Sự việc của năm 2008 chưa được giải quyết thì việc đấu thầu cung ứng hai loại thuốc nói trên cho bệnh viện Bạch Mai năm 2009 và việc thắng thầu của Cty Thống Nhất cũng cho thấy có nhiều dấu hiệu cần phải xem xét. Cty Polysan vào thời điểm trước đó gần 1 tháng (20/11/2008) đã bị Toà án nhân dân TP Hà Nội áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời. Cty Thống Nhất lúc đó cũng đang nằm trong vòng tố tụng trong việc tranh chấp hợp đồng mua bán chính hai loại thuốc mà DN này dự thầu cung ứng vào bệnh viện Bạch Mai. Như vậy là cả hai DN nói trên đều đang là bị đơn, vậy mà bệnh viện Bạch Mai vẫn chấp thuận uỷ quyền của Polysan cho Thống Nhất đi đấu thầu là không đúng với quy định của Luật đấu thầu.

Mặt khác, theo văn bản của Polysan, đến nay, Vinareco vẫn là nhà phân phối chính thức duy nhất sản phẩm thuốc của Polysan là Cycloferon và Reamberlin tại VN. Vinareco cũng là DN đã tổ chức nhiều cuộc hội thảo, giới thiệu, nghiên cứu với chi phí hàng tỷ đồng để làm thị trường và là DN duy nhất hai lần lập hồ sơ đưa thuốc vào danh mục, lần 1 năm 2005, lần 2 năm 2008 do Bộ trưởng Bộ Y tế phê duyệt. Vì vậy Cty Thống nhất và Thanh Phương, kể cả Polysan đều không đủ tư cách tham gia đấu thầu ? 

Lật kèo – tại sao ?

Từ năm 2004 đến năm 2005, Vinareco nhập và tiêu thụ mỗi năm trên 200.000 USD hai loại thuốc trên. Đến năm 2006 con số này là 1 triệu USD, năm 2007 là 1,2 triệu USD. Tuy nhiên theo Vinareco, phía Polysan nhiều lần tìm cách tăng giá bán nhằm thu lợi nhiều hơn. Việc tăng giá thuốc, nhất là thuốc nằm trong danh mục bảo hiểm y tế chi trả là điều mà Thủ tướng, Bộ Y tế chỉ đạo không được tăng giá. Hơn nữa, Vinareco là DN thuộc Hội Chữ Thập Đỏ, hoạt động vì mục đích nhân đạo. Do đó, Vinareco không chấp nhận việc tăng giá quá cao. Đó chính là nguyên nhân để Polysan và các đại lý (làm thuê) của Vinareco lén lút bắt tay nhau cùng đẩy Vinareco ra khỏi cuộc chơi.

Nhóm phóng viên