Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) chính thức có hiệu lực. Việc chứng minh người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh không đơn giản như mọi người nghĩ.

Cho thuê nhà cũng được xem như hộ kinh doanh

Ngoài người làm công ăn lương, các hộ kinh doanh cũng được giảm trừ gia cảnh. Hiện nay trên địa bàn TP.HCM có khoảng 140.000 hộ kinh doanh sẽ được chuyển sang chịu thuế TNCN kể từ ngày 1.1.2009 thay vì chịu thuế thu nhập doanh nghiệp như hiện nay. Theo ông Nguyễn Đình Tấn - Cục trưởng Cục Thuế TP.HCM, các trường hợp cho thuê nhà cũng sẽ được xem như hộ kinh doanh và chịu thuế TNCN kể từ ngày 1.1.2009.

Người cho thuê nhà trực tiếp kê khai tạm nộp thuế TNCN hàng quý đối với hoạt động cho thuê nhà, cuối năm tổng hợp thu nhập để quyết toán với cơ quan thuế. Trong trường hợp các hộ kinh doanh thực hiện sổ sách chứng từ đầy đủ thì sau khi xác định thu nhập chịu thuế (doanh thu trừ đi các khoản chi phí) sẽ được giảm trừ gia cảnh 4 triệu đồng/người/tháng và cũng được giảm trừ tính cho người phụ thuộc.

Ông Nguyễn Đình Tấn cho rằng khi Luật Thuế TNCN có hiệu lực, người nộp thuế từ tiền lương, tiền công, hộ kinh doanh sẽ được lợi nhiều hơn. Ông Nguyễn Đình Tấn dẫn chứng, 1 người có thu nhập phải chịu thuế TNCN là 7 triệu đồng/tháng, nếu tính theo Pháp lệnh thuế đối với người có thu nhập cao thì số thuế phải nộp là 200.000 đồng/tháng.

Trường hợp áp dụng theo Luật thuế TNCN, cá nhân này được giảm trừ gia cảnh cho bản thân là 4 triệu đồng/tháng thì số thuế nộp còn 150.000 đồng/tháng. Nếu giảm trừ cho người phụ thuộc 1,6 triệu đồng/tháng thì số thuế phải nộp còn 70.000 đồng/tháng. Một ví dụ khác đối với hộ kinh doanh có thu nhập chịu thuế là 5 triệu đồng/tháng, hiện nay đóng thuế thu nhập doanh nghiệp theo mức thuế suất 28% thì số thuế phải nộp là 1,4 triệu đồng. Nhưng khi hộ kinh doanh này chuyển sang chịu thuế TNCN thì sẽ được trừ đi 4 triệu đồng/tháng giảm trừ gia cảnh, số thuế phải nộp chỉ còn 50.000 đồng.

Thủ tục không đơn giản

Tuy nhiên, thực tế việc chứng minh người phụ thuộc trong một số trường hợp không đơn giản. Ông Đinh (Q.Tân Phú, TP.HCM) cho hay hiện nay đang làm thủ tục kê khai bà nội là người phụ thuộc. Do khác hộ khẩu nên anh Đinh nộp giấy khai sinh của cha và của anh để chứng minh cho mối quan hệ này. Nhưng anh Đinh không biết tờ xác nhận trách nhiệm nuôi dưỡng do UBND phường nơi anh cư trú hay nơi bà nội của anh cư trú xác nhận.

Chị Thanh (hiện đang công tác tại Q.1, TP.HCM) cho hay gia đình người em có thu nhập không cao nên mỗi tháng chị phải gửi về phụ cấp tiền sữa, tiền học cho 2 cháu. Nhưng theo quy định thì chị không được giảm trừ gia cảnh cho 2 đứa cháu vì chúng còn cha mẹ... Ngay cả quy định người có mức thu nhập trên 500.000 đồng/tháng không được xem xét là người phụ thuộc hiện vẫn là bức xúc của người nộp thuế (Báo Thanh Niên đã có bài phản ánh). Với mức thu nhập 500.000 đồng/tháng, người làm ra thu nhập vẫn phải cần sự giúp đỡ của những người thân trong gia đình.

Ông Nguyễn Đình Tấn cho rằng để thuận tiện cho người nộp thuế, UBND phường nơi người nộp thuế hay người phụ thuộc xác nhận trách nhiệm nuôi dưỡng đều được. Trong một số trường hợp người phụ thuộc không cùng hộ khẩu, giấy khai sinh thì sơ yếu lý lịch hoặc dùng một số giấy tờ “bắc cầu” để chứng minh mối quan hệ. Riêng đối với con ngoài giá thú, con nuôi thì ngoài giấy khai sinh cần có bản sao quyết định công nhận con nuôi. Trường hợp gặp nhiều nhất hiện nay không được tính là người phụ thuộc là vợ trong độ tuổi lao động, không bị tàn tật và chỉ ở nhà làm nội trợ.