Một số vấn đề pháp lý về hợp nhất các ngân hàng thương mại cổ phần
Thời gian vừa qua, cùng với quá trình xây dựng đề án tái cơ cấu đầu tư công, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước, Ngân hàng Nhà nước đang hoàn chỉnh Đề án tái cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng. Ngày 06 tháng 12 năm 2011, Ngân hàng Nhà nước chính thức công bố vụ hợp nhất tự nguyện đầu tiên giữa ba ngân hàng thương mại cổ phần (Sài Gòn, Việt Nam Tín nghĩa và Đệ Nhất) thành một ngân hàng thương mại cổ phần mới (NHTMCP).
Sự kiện hợp nhất 03 NHTMCP này là một trong những
hành động cụ thể thực hiện đề án tái cơ cấu hệ thống các TCTD và chủ
trương giảm nhanh số lượng các ngân hàng yếu kém, lành mạnh hóa hệ thống
ngân hàng, bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền. Việc hợp nhất các
NHTMCP là quá trình phức tạp, liên quan đến lợi ích của nhiều bên và
phát sinh nhiều vấn đề pháp lý cần xử lý. Trong phạm vi bài viết này,
chúng tôi xin đề cập một số vấn đề pháp lý cần quan tâm, xử lý trong quá
trình thực hiện hợp nhất các NHTMCP.
1. Bản chất pháp lý của việc hợp nhất các NHTMCP
Theo quy định tại Thông tư 04/2010/TT-NHNN ngày
11/02/2010 của Ngân hàng Nhà nước (Thông tư 04), “hợp nhất tổ chức tín
dụng” được hiểu là hình thức hai hoặc nhiều tổ chức tín dụng hợp nhất
thành một tổ chức tín dụng mới bằng cách chuyển toàn bộ tài sản, quyền,
nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp sang tổ chức tín dụng mới, đồng thời chấm
dứt sự tồn tại của các tổ chức tín dụng bị hợp nhất. Như vậy, về bản
chất pháp lý, hợp nhất các NHTMCP là việc hai hoặc nhiều NHTMCP hợp nhất
với nhau thành một NHTMCP mới. Hệ quả pháp lý của hoạt động hợp nhất
các NHTMCP là việc chấm dứt pháp nhân đối với các NHTMCP bị hợp nhất,
đồng thời khai sinh một pháp nhân NHTMCP mới. Về mặt pháp lý, NHTMCP mới
sẽ kế thừa toàn bộ quyền và
nghĩa vụ pháp lý của các NHTMCP bị
hợp nhất, cụ thể bao gồm: (i) Quyền chủ nợ của các NHTMCP bị hợp nhất
đối với các khoản cấp tín dụng, khoản đầu tư vào trái phiếu, chứng khoán
nợ khác được chuyển sang cho NHTMCP mới; (ii) Quyền cổ đông, thành viên
góp vốn, chủ sở hữu của các NHTMCP bị hợp nhất đối với các khoản góp
vốn, mua cổ phần được chuyển sang NHTMCP mới; (iii) Quyền sở hữu đối với
các tài sản của NHTMCP bị hợp nhất (như trụ sở, bất động sản, tài sản
khác…) được chuyển sang NHTMCP mới; (iv) Các nghĩa vụ nợ đối với khoản
vay, tiền gửi dưới mọi hình thức… của các NHTMCP bị hợp nhất cũng được
chuyển sang NHTMCP mới. Hay nói cách khác, quyền của người gửi tiền tại
các NHTMCP bị hợp nhất được bảo đảm. Việc bảo vệ quyền lợi của khách
hàng, đặc biệt là người gửi tiền đã được pháp luật quy
định
thuộc trách nhiệm của các NHTMCP liên quan; (v) Các quyền và nghĩa vụ
khác theo hợp đồng/thỏa thuận của các NHTM bị hợp nhất được chuyển giao
sang NHTMCP mới.
2. Một số vấn đề pháp lý cần xử lý khi thực hiện hợp nhất các HTMCP
Quá trình thực hiện việc hợp nhất các NHTMCP có một số vấn đề pháp lý cần xử lý như sau:
Thứ
nhất, về quyền và nghĩa vụ của cổ đông của các NHTMCP bị hợp nhất. Về
mặt pháp lý, việc hợp nhất các NHTMCP chính là việc các cổ đông của
NHTMCP bị hợp nhất góp vốn vào NHTMCP mới bằng tài sản là vốn cổ phần
của cổ đông tại các NHTMCP bị hợp nhất. Theo quy định của Luật Doanh
nghiệp, tài sản góp vốn không phải là tiền Việt Nam, ngoại tệ tự do
chuyển đổi, vàng phải được định giá.
Trong trường hợp hợp nhất các NHTMCP, việc định giá
tài sản góp vốn là căn cứ pháp lý để xác định tỷ lệ chuyển đổi cổ phần
của cổ đông tại các NHTMCP bị hợp nhất sang cổ phần của NHTMCP mới và là
căn cứ xác định mức vốn điều lệ của NHTMCP mới. Việc định giá tài sản
góp vốn trong trường hợp hợp nhất các NHTMCP được thực hiện thông qua
kiểm toán độc lập báo cáo tài chính của các NHTMCP bị hợp nhất. Ngoài
ra, để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của cổ đông của NHTMCP mới, sự
lành mạnh về tài chính của NHTMCP mới, việc định giá tài sản của các
NHTMCP bị hợp nhất phải được thực hiện đồng thời với việc xử lý các
khoản nợ xấu của các NHTMCP để xác định chính xác giá trị tài sản còn
lại của cổ đông tại NHTMCP bị hợp nhất.
TẢI TOÀN VĂN BÀI VIẾT TẠI ĐÂY
SOURCE: TẠP CHÍ NGÂN HÀNG SỐ 24/2011
(SUNLAW FIRM:
Bài viết được đăng tải nhằm mục đích giáo dục, phổ biến, tuyên truyền pháp luật
và chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước không nhằm mục đích thương mại. Thông tin nêu trên chỉ
có giá trị tham khảo vì vậy Quý khách khi đọc thông tin này cần tham khảo ý
kiến luật sư, chuyên gia tư vấn trước khi áp dụng vào thực tế.)
THAM KHẢO MỘT SỐ DỊCH VỤ TƯ VẤN LUẬT CỦA SUNLAW FRIM:
1.
Dịch vụ luật sư riêng cho doanh nghiệp:
2.
Tư vấn thành lập các loại hình doanh nghiệp:
3.
Tư vấn thay đổi đăng ký kinh doanh cảu doanh nghiệp:
4.
Tư vấn quản trị nội bộ doanh nghiệp:
5. Dịch vụ
tư vấn pháp luật Việt Nam:
6.
Dịch vụ cung cấp thông tin tài chính cho doanh nghiệp:
7.
Tư vấn soạn thảo quy chế cho doanh nghiệp:
8.Dịch
vụ đăng ký bảo hộ độc quyền nhãn hiệu hàng hóa tại thị trường Việt Nam
9.
Dịch vụ đăng ký bản quyền phần mềm máy tính:
10.
Đăng ký bảo hộ quyền tác giả:
11.
Tư vấn cấp phép đầu tư:
12.
Tư vấn điều chỉnh giấy phép đầu tư:
13.
Dịch vụ trước bạ sang tên nhà đất (tư vấn mua bán/chuyển nhượng nhà đất):
14.
Dịch vụ luật sư tranh tụng/giải quyết tranh chấp:
15.
Dịch vụ cung cấp văn bản pháp luật: